Asli Kusur Örnekleri Nelerdir?

Trafik kazası geçiren herkesin zihnini meşgul eden ilk soru genellikle "bu kazada asıl kusurlu kim?" olur. Hasar tespitinden sigorta tazminatına, ceza davasından hukuk davasına kadar uzanan süreçlerin tamamı, kusur dağılımına göre şekillenir. Bu yüzden asli kusur örnekleri nelerdir sorusunun yanıtını bilmek, hem sürücüler hem de zarar görenler açısından kritik bir öneme sahiptir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 84. maddesi, asli kusur hallerini tek tek saymıştır. Ancak bu maddede yer alan haller, uygulamada her kazanın kendi koşullarına göre bilirkişi raporları ve Yargıtay içtihatlarıyla birlikte değerlendirilmektedir. 2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde, bu makalede trafik kazasında asli kusur kavramını tüm boyutlarıyla ele alacağız. Hukuki süreçlerde hak kaybı yaşamamak adına profesyonel destek almak her zaman en sağlıklı tercih olacaktır.

Asli Kusur Kavramı ve Hukuki Temeli

Asli kusur, bir trafik kazasının meydana gelmesinde birinci derecede belirleyici olan ve trafik düzenini doğrudan bozan ihlalleri ifade eder. Trafikte asli kusur kavramı, KTK Madde 84 ile somut bir çerçeveye oturtulmuştur. Bu maddeye göre kanunda sayılan ihlallerden birini gerçekleştiren sürücü, kazanın asli kusurlusu olarak kabul edilir.

Tali kusur ise kazanın oluşumunda ikincil derecede katkısı bulunan ihlalleri kapsar. Asli kusur ile tali kusur arasındaki fark, sigorta tazminat hesaplamalarında doğrudan belirleyicidir. Asli kusurlu sürücünün tazminat yükümlülüğü artarken, tali kusurlu sürücünün payı daha düşük tutulur. Trafik kazasında asli kusur sayılır haller kanunda tahdidi olarak belirtilmiş olsa da, her vakanın kendine özgü koşulları Yargıtay tarafından ayrıca değerlendirilmektedir.

Asli Kusur ile Tali Kusur Arasındaki Temel Farklar

• Asli kusur, kazanın asıl sebebini oluşturan ihlaldir. Kusur oranı genellikle %75 ile %100 arasında belirlenir.
• Tali kusur, kazanın oluşumuna katkı sağlayan ancak birincil neden olmayan ihlallerdir. Oranı %25 ile %50 arasında değişebilir.
• Asli kusur halleri KTK Madde 84'te tek tek sayılmışken, tali kusur halleri daha geniş bir yoruma tabidir.
• Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) senaryolarında da bu ayrım, tazminat hesaplarında esas alınır.

Asli kusur örnekleri nelerdir sorusunu yanıtlayabilmek için kanun maddesine ve uygulamaya birlikte bakmak gerekir. Bu noktada her bir asli kusur halini ayrı başlıklar altında incelemek, konunun daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır.

Trafik Kazasında Asli Kusur Sayılan Haller

KTK Madde 84, trafik kazasında asli kusur sayılır durumları açık bir biçimde sıralamaktadır. 2026 yılı uygulamasında bu haller, bilirkişi raporlarının temelini oluşturmakta ve sigorta şirketlerinin kusur dağılımında başvurduğu birincil kaynak olmaya devam etmektedir.

Trafik kazalarında asli kusur hallerini şu şekilde sıralamak mümkündür:

• Kırmızı ışıkta veya yetkili memurun dur işaretinde geçmek (Madde 84/a)
• Taşıt giremez işareti bulunan yola girmek veya bölünmüş yolda karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şeride girmek (Madde 84/b)
• Hız sınırlarını yüzde otuzdan fazla aşarak kazaya sebebiyet vermek (Madde 84/c)
• Öndeki araca arkadan çarpmak (Madde 84/d)
• Geçme yasağı olan yerlerde önündeki aracı geçmek (Madde 84/e)
• Dönüş manevralarını usulsüz yapmak (Madde 84/f)
• Şerit değiştirirken diğer araçların geçiş hakkını ihlal etmek (Madde 84/g)
• Kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak (Madde 84/h)
• Kurallara uygun şekilde park etmiş veya duraklama yapmış araca çarpmak (Madde 84/l)

Bu asli kusur örnekleri nelerdir sorusunun en kısa ve doğrudan yanıtıdır. Ancak her bir halin kendi içinde pek çok alt senaryosu bulunduğundan, bunları detaylı olarak ele almak gerekir.

Kırmızı Işık İhlali Kusur Oranı ve Uygulamadaki Yeri

Kırmızı ışık ihlali kusur oranı, trafik kazalarında en çok tartışılan konulardan biridir. KTK Madde 84/a uyarınca kırmızı ışıkta geçen sürücü, doğrudan asli kusurlu kabul edilir. Uygulamada kırmızı ışık ihlali kusur oranı çoğunlukla %100 olarak belirlenmektedir.

Kırmızı ışık ihlali kusur oranı belirlenirken dikkate alınan hususlar şunlardır:

• Kamera kaydı ve tanık beyanı gibi deliller, ihlalin ispatında belirleyici rol oynar.
• Karşı tarafın yeşil ışıkta geçtiğinin kanıtlanması durumunda, kırmızı ışığı ihlal eden sürücüye %100 asli kusur verilir.
• Ancak her iki tarafın da kırmızı ışıkta geçtiği nadir durumlarda kusur paylaşımı söz konusu olabilir.
• Kırmızı ışık ihlali kusur oranı, alkollü araç kullanma gibi ek ihlallerle birleştiğinde cezai yaptırımlar da ağırlaşır.

Trafikte asli kusur denildiğinde akla ilk gelen ihlallerden biri olan kırmızı ışık ihlali, 2026 yılı Yargıtay kararlarında da en net değerlendirilen kusur türleri arasında yer almaya devam etmektedir. Kırmızı ışık ihlali kusur oranı konusunda karşılaşılan uyuşmazlıklarda uzman bir hukukçuya danışmak, sürecin sağlıklı yürümesi açısından büyük önem taşır.

Arkadan Çarpma Asli Kusur Durumu

Arkadan çarpma asli kusur halleri arasında en yaygın karşılaşılan vakalardan biridir. KTK Madde 84/d, hareket halindeki veya gerekli güvenlik tedbirlerini almış duran bir araca arkadan çarpan sürücüyü asli kusurlu kabul eder. Arkadan çarpma kusur maddesi olarak bilinen bu düzenleme, takip mesafesi yükümlülüğü ile doğrudan ilişkilidir.

KTK Madde 56/1-c uyarınca her sürücü, önündeki aracın aniden durması halinde güvenli bir şekilde durabilecek mesafeyi korumak zorundadır. Bu mesafenin korunmaması, arkadan çarpma asli kusur halinin temel gerekçesini oluşturur.

Arkadan Çarpma Kusur Maddesi ve İstisnaları

Arkadan çarpma kusur maddesi KTK 84/d olmakla birlikte, her arkadan çarpma vakasında arka sürücüye otomatik olarak %100 kusur verilmesi söz konusu değildir. 2026 yılında yargı uygulamasında kabul edilen istisnalar şunlardır:

• Ani ve nedensiz fren yapılması: Öndeki sürücü, haklı bir neden olmaksızın aniden fren yaparsa, bilirkişi raporlarında öndeki araca %25 ile %50 arasında kusur verilebilmektedir.
• Aniden şerit değiştirme (şerit kesme): Bir araç, arkadan gelen aracın önüne aniden girdiğinde ve bu durum çarpmaya yol açtığında, şerit değiştiren araç asli kusurlu sayılır.
• Geri manevra sırasında çarpma: Öndeki aracın geri manevra yapması sonucu çarpışma meydana gelmişse, geri manevra yapan araç asli kusurlu kabul edilir.

Arkadan çarpma asli kusur değerlendirmesinde en önemli delil, kaza tespit tutanağı ve varsa mobese ya da araç kamerası kayıtlarıdır. Arkadan çarpma kusur maddesi kapsamında yapılacak itirazlarda bu delillerin doğru bir şekilde sunulması, hak kaybının önlenmesi açısından gereklidir.

Trafik Kazalarında Arkadan Vuran Suçlu Mudur

Trafik kazalarında arkadan vuran suçlu mudur sorusu, vatandaşların en sık yönelttiği sorulardan biridir. Genel kural olarak evet; trafik kazalarında arkadan vuran suçlu mudur diye bakıldığında, KTK 84/d gereği arkadan çarpan sürücü asli kusurlu sayılır.

Ancak trafik kazalarında arkadan vuran suçlu mudur sorusunun yanıtı her zaman kesin değildir. Yukarıda belirtilen istisnai durumlar dikkate alındığında, kusur dağılımı farklılaşabilir. Özellikle öndeki aracın aniden şerit değiştirmesi, geri geri gelmesi veya uyarı lambaları çalışmadan durması gibi hallerde arkadaki araca tam kusur verilmeyebilir.

Trafik kazalarında arkadan vuran suçlu mudur meselesi, her kazanın kendi somut koşullarına göre değerlendirilmektedir. Bu nedenle arkadan çarpma asli kusur vakalarında tarafların kaza tespit tutanağını dikkatli bir şekilde doldurmasi ve gerekirse bu konuda hukuki destek alması önem taşır. Detaylı bilgi için web sitemizin iletişim kısmından bize ulaşabilirsiniz.

Tali Yoldan Çıkan Her Zaman Suçlu Mudur

Tali yoldan çıkan her zaman suçlu mudur sorusu, özellikle kavşak kazalarında sıkça gündeme gelen bir meseledir. KTK Madde 84/h uyarınca kavşaklarda geçiş önceliğine uymayan sürücü asli kusurlu kabul edilir. Bu düzenleme çerçevesinde tali yoldan ana yola çıkan sürücü, ana yoldaki araca yol vermekle yükümlüdür.

Ancak tali yoldan çıkan her zaman suçlu mudur sorusuna mutlak bir "evet" yanıtı vermek hukuki açıdan doğru değildir. Uygulamada şu durumlar kusur paylaşımına yol açabilmektedir:

• Ana yoldaki aracın aşırı hız yapması: Tali yoldan çıkan sürücü, geçiş önceliğini ihlal etmiş olsa da ana yoldaki sürücünün hız sınırını önemli ölçüde aşması halinde, ana yol sürücüsüne %25 tali kusur verilebilir. Örneğin yerleşim yeri içinde 50 km/s olan hız sınırının 90 km/s üzerine çıkarılması durumunda Yargıtay, kusur paylaşımını kabul etmektedir.
• Görüş mesafesinin yetersiz olması: Tali yoldan çıkan sürücünün görüş mesafesini engelleyen yapısal bir sorun bulunması, kusur değerlendirmesinde dikkate alınabilir.
• Tali yoldaki trafik levhasının bulunmaması veya görülmez halde olması: Bu durumda yol yapım ve bakımından sorumlu kurumun da kusuru gündeme gelebilir.

Tali yoldan çıkan her zaman suçlu mudur sorusunun yanıtı, kazanın koşullarına göre değişkenlik gösterir. Tali yoldan çıkan her zaman suçlu mudur konusunu inceleyen Yargıtay kararları, özellikle hız ihlalinin birlikte gerçekleştiği vakalarda adil bir kusur dağılımı yapılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Trafikte Asli Kusur ve Hatalı Sollama

Trafikte asli kusur sayılan hallerden bir diğeri de hatalı sollamadır. KTK Madde 84/e uyarınca, geçme yasağı olan yerlerde önündeki aracı geçmeye çalışan ve bu esnada kazaya sebebiyet veren sürücü asli kusurlu kabul edilir.

Hatalı sollama nedeniyle trafikte asli kusur değerlendirmesi yapılırken dikkate alınan unsurlar şunlardır:

• Sollama yasağı bulunan yerlerde (viraj, tepe üstü, dar yol, yaya geçidi yakını) sollama girişimi
• Karşı şeride geçerek yapılan ve karşıdan gelen araçla çarpışmaya neden olan sollama
• Sollama esnasında yeterli görüş mesafesinin bulunmaması
• Solladıktan sonra güvenli şekilde kendi şeridine dönmeden manevranın tamamlanması

Trafikte asli kusur kavramı, hatalı sollama vakalarında genellikle %100 oranıyla uygulanmaktadır. Karşı şeride geçmek suretiyle yapılan sollama, KTK 84/b kapsamında da değerlendirilebilir ve bu durumda sürücüye çifte asli kusur sebebi atfedilebilir.

Trafik Kazalarında Asli Kusur ve Karşı Şeride Geçme

Trafik kazalarında asli kusur hallerinden belki de en ağır sonuçlara yol açanı, karşı şeride geçme ihlalidir. KTK Madde 84/b, bölünmüş yollarda karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şeride girmeyi açıkça asli kusur hali olarak tanımlamıştır.

Trafik kazalarında asli kusur bağlamında karşı şeride geçme vakaları şu şekillerde ortaya çıkabilir:

• Bölünmüş yolda U dönüşü yaparak karşı şeride girme
• Ters yönde seyretme
• Sollama sırasında karşı şeride geçip dönememek
• Bağlantı yollarını ters yönde kullanma

Bu ihlaller trafik kazasında asli kusur sayılır ve genellikle %100 kusur oranı uygulanır. Trafik kazalarında asli kusur hallerinden karşı şeride geçme, ciddi bedensel zararlara ve ölümlü kazalara sebebiyet verdiğinden, cezai sorumluluk boyutu da oldukça ağırdır.

Kavşaklarda Geçiş Önceliğine Uymamak ve Asli Kusur

Kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak, KTK Madde 84/h kapsamında trafik kazasında asli kusur sayılır hallerdendir. Bu düzenleme özellikle kontrolsüz kavşaklarda ve döner kavşaklarda büyük önem taşır.

Trafik kazasında asli kusur sayılır kavşak ihlalleri şu halleri kapsar:

• Kontrollü kavşaklarda: Trafik levhası veya ışığına rağmen geçiş önceliğini ihlal etmek
• Kontrolsüz kavşaklarda: Sağdan gelen araca yol vermemek
• Döner kavşaklarda: Döner kavşak içinde seyreden araca yol vermemek ve döner kavşağa kontrolsüz girmek
• Ada veya ayırıcıyla bölünmemiş eşdeğer yollarda: Sağdan gelen araç kuralını görmezden gelmek

Kavşak kazaları, trafikte asli kusur değerlendirmesinin en yoğun yapıldığı vaka türlerindendir. Asli kusur örnekleri nelerdir diye araştıran kişilerin büyük çoğunluğu, kavşak kazası geçirmiş sürücülerdir.

Trafik Kazasında Asli Kusur ve Özel Durumlar

Alkol ve Aşırı Hızın Kusur Dağılımındaki Etkisi

Trafik kazasında asli kusur belirlenirken alkol ve aşırı hız konusu sıklıkla yanlış anlaşılmaktadır. Alkollü araç kullanmak, kendi başına KTK Madde 84 kapsamında asli kusur hali olarak sayılmamıştır. Ancak bu durum, alkollü sürücünün kusursuz olduğu anlamına gelmez.

Somut bir örnekle açıklamak gerekirse: Alkollü bir sürücü yeşil ışıkta kavşağa girdiğinde, karşı yönden kırmızı ışıkta geçen bir araç kendisine çarparsa, kazanın illiyet bağı kırmızı ışık ihlaliyle kurulur. Alkollü sürücü idari olarak cezalandırılır ancak kazada %0 kusurlu sayılabilir. Öte yandan aşırı hız KTK 84/c uyarınca hız sınırının %30'dan fazla aşılması halinde doğrudan asli kusur sebebi olarak kabul edilmektedir.

Park Halindeki Araca Çarpma

Kurallara uygun biçimde park etmiş veya duraklama yapmış araca çarpmak, KTK 84/l gereği asli kusurdur. Park eden sürücüye kural olarak kusur verilemez. Ancak aracın otoyolda emniyet şeridi dışında, görüş mesafesinin düşük olduğu bir noktada bırakılması halinde, park eden araca %25 ile %50 arası tali kusur atfedilebilir.

Yaya Geçitlerinde Asli Kusur

Belirlenmiş yaya geçitlerinde yayaya ilk geçiş hakkını vermeyen sürücü, trafikte asli kusur işlemiş sayılır. 2026 yılı uygulamasında özellikle okul bölgelerindeki yaya geçitlerinde güvenlik kameraları ile denetim artırılmış olup, bu tür ihlallerde asli kusur tespiti daha kesin biçimde yapılabilmektedir.

İki Sürücünün Aynı Anda Asli Kusurlu Olması

Asli kusur örnekleri nelerdir incelenirken, iki sürücünün aynı anda asli kusurlu olup olamayacağı meselesi de gündeme gelir. Hukuki açıdan bu durum mümkündür. Örneğin bir sürücü kırmızı ışıkta geçerken, diğer sürücü de aşırı hızla kavşağa girmişse, her iki sürücü de asli kusurlu kabul edilebilir.

Bu tür vakalarda bilirkişi, her iki sürücünün ihlalinin kazanın oluşumuna katkısını ayrı ayrı değerlendirir. Kusur oranları %50 - %50 olabileceği gibi, ihlallerin ağırlığına göre %60 - %40 veya farklı oranlarda da belirlenebilir. Trafik kazasında asli kusur tespiti, bu bakımdan her zaman somut olayın koşullarına bağlıdır.

Asli Kusur Örnekleri ile İlgili Örnek Bir Senaryo

Konuyu daha somut hale getirmek adına anonim bir örnek olay üzerinden gidelim. Sürücü A, yerleşim yeri içinde ana yolda 85 km/s hızla seyrederken, tali yoldan çıkan Sürücü B'nin aracına çarpmıştır. Kaza tespit tutanağında tali yoldan çıkan Sürücü B'ye KTK 84/h gereği asli kusur verilmiştir.

Ancak Sürücü B'nin avukatı, Sürücü A'nın yerleşim yeri içi hız sınırı olan 50 km/s'yi %70 oranında aştığını ileri sürerek bilirkişi raporu talep etmiştir. Bilirkişi incelemesinde Sürücü B'ye %75 asli kusur, Sürücü A'ya ise %25 tali kusur verilmiştir. Yargıtay da bu dağılımı onamıştır.

Bu senaryo, tali yoldan çıkan her zaman suçlu mudur sorusunun yanıtının neden "her zaman" olamayacağını açıkça göstermektedir. Aynı şekilde asli kusur örnekleri nelerdir sorusunun yanıtının tek başına yeterli olmadığını, her kazanın kendi içinde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Asli Kusur Tespitinde Delillerin Önemi

Trafik kazasında asli kusur tespiti yapılırken başvurulan deliller, davanın seyrini doğrudan etkiler. Asli kusur örnekleri nelerdir sorusunun ötesinde, kusur ispatının nasıl yapılacağı da büyük önem taşır. 2026 yılı uygulamasında en sık kullanılan deliller şunlardır:

• Kaza tespit tutanağı: Trafik polisi veya jandarma tarafından düzenlenen tutanak, kusur dağılımında birincil belgedir.
• Mobese ve güvenlik kamerası kayıtları: Özellikle kırmızı ışık ihlali kusur oranı belirlemesinde ve trafik kazalarında arkadan vuran suçlu mudur tartışmasında kesin delil niteliği taşır.
• Araç içi kamera kayıtları: Arkadan çarpma asli kusur vakalarında, ani fren veya şerit kesme gibi istisnaların ispatında kritik rol oynar.
• Bilirkişi raporu: Fren izi analizi, hız hesaplaması ve çarpışma açısı gibi teknik incelemeler bilirkişi tarafından yapılır.
• Tanık beyanları: Görgü tanıklarının ifadeleri, özellikle tutanak tutulmayan veya anlaşmalı kaza tespit tutanağı düzenlenen vakalarda önem kazanır.

Trafik kazasında asli kusur tespiti yapılırken delil yetersizliği ciddi hak kayıplarına neden olabilir. Bu nedenle kaza anında mümkünse fotoğraf çekilmesi, tanık bilgilerinin alınması ve kaza tespit tutanağının dikkatle incelenerek imzalanması tavsiye edilmektedir. Hukuki süreçlerinizde doğru yönlendirilmek için iletişim sayfamıza göz atabilirsiniz.

Asli Kusur ve Sigorta Tazminatı İlişkisi

Asli kusur örnekleri nelerdir sorusu, sigorta tazminatı hesaplamalarında da doğrudan belirleyicidir. Zorunlu trafik sigortası kapsamında, asli kusurlu sürücünün sigortası karşı tarafın zararını karşılar. Ancak kusur oranları, tazminat miktarını doğrudan etkiler.

SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) tarafından belirlenen kusur senaryolarında, arkadan çarpma kusur maddesi olan KTK 84/d kapsamındaki vakalarda arkadaki aracın sigortası, öndeki aracın hasarının tamamını öder. Benzer şekilde kırmızı ışık ihlali kusur oranı %100 olarak belirlenen vakalarda, ihlali yapan aracın sigortası tam ödeme yapar.

Kasko sigortası açısından ise durum farklıdır. Kaskosu bulunan sürücü, kendi kusuru oranından bağımsız olarak aracının hasarını kasko poliçesinden talep edebilir. Ancak sigorta şirketinin rücu hakkı saklı kalır. Trafik kazalarında asli kusur belirlenmesi, rücu davalarında da esas alınan temel kriterdir.

Asli Kusur Tespitinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Trafik kazasında asli kusur tespiti, tarafların hayatını doğrudan etkileyen bir süreçtir. Bu süreçte dikkat edilmesi gereken temel noktalar şunlardır:

• Kaza anında olay yerinin fotoğraflanması ve varsa kamera kayıtlarının talep edilmesi
• Kaza tespit tutanağının dikkatlice okunarak imzalanması ve gerekirse itiraz şerhinin düşülmesi
• Tutanağa geçmeyen ancak kazanın oluşumunu etkileyen unsurların (yol çukuru, silinmiş levha, bozuk ışık) tespit edilmesi
• Tanık bilgilerinin alınması
• Bilirkişi raporuna itiraz sürelerinin kaçırılmaması

Asli kusur örnekleri nelerdir sorusunu bilerek hareket etmek, kaza sonrası süreçte tarafların haklarını korumalarına önemli katkı sağlar. Trafikte asli kusur kavramı, yalnızca bir hukuk terimi değil; tazminat hakkı, sigorta ödemesi ve cezai sorumluluk gibi pek çok alanı doğrudan ilgilendiren bir belirleyicidir. Herhangi bir trafik kazası sonrasında hak kaybına uğramamak için konunun uzmanlarından hukuki destek almak en doğru adımdır.

Yazar: Av. Burhan Kaan Bay

Hukuki haklarınızı korumak için zaman kaybetmeden uzman bir görüş alın. Şişli Mecidiyeköy’ün merkezinde, Mecidiyeköy Metro ve Metrobüs duraklarına sadece 10 Dakikalık yürüme mesafesinde olan büromuzda, Tazminat Hukuku alanında profesyonel danışmanlık sağlıyoruz. Şişli Mecidiyeköy Tazminat Hukuku avukatı arayışınızda, Randevu ve detaylı bilgi için iletişim sayfamızı ziyaret edebilir veya hemen bizi arayabilirsiniz.